| пали | Комментарии |
|
17.Atha kho āyasmā mahāmoggallānotiādīsu āyasmāti piyavacanametaṃ, garugāravasappatissādhivacanametaṃ.
|
|
|
Mahāmoggallānoti mahā ca so guṇamahantatāya moggallāno ca gottenāti mahāmoggallāno.
|
|
|
Etadavocāti etaṃ avoca.
|
|
|
Idāni vattabbaṃ "etarahi bhante"tiādivacanaṃ dasseti.
|
|
|
Kasmā avoca?
|
|
|
Thero kira pabbajitvā sattame divase sāvakapāramiñāṇassa matthakaṃ patto, satthārāpi mahiddhikatāya etadagge ṭhapito.
|
|
|
So taṃ attano mahiddhikataṃ nissāya cintesi – "ayaṃ verañjā dubbhikkhā, bhikkhū ca kilamanti, yaṃnūnāhaṃ pathaviṃ parivattetvā bhikkhū pappaṭakojaṃ bhojeyya"nti.
|
|
|
Athassa etadahosi – "sace panāhaṃ bhagavato santike viharanto bhagavantaṃ ayācitvā evaṃ kareyyaṃ, na metaṃ assa patirūpaṃ; yugaggāho viya bhagavatā saddhiṃ kato bhaveyyā"ti.
|
|
|
Tasmā yācitukāmo āgantvā bhagavantaṃ etadavoca.
|
|
|
Heṭṭhimatalaṃ sampannanti pathaviyā kira heṭṭhimatale pathavimaṇḍo pathavojo pathavi-pappaṭako atthi, taṃ sandhāya vadati.
|
|
|
Tattha sampannanti madhuraṃ, sādurasanti attho.
|
|
|
Yatheva hi "tatrassa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo cā"ti (ma. ni. 2.48) ettha madhuraphaloti attho; evamidhāpi sampannanti madhuraṃ sādurasanti veditabbaṃ.
|
|
|
Seyyathāpi khuddamadhuṃ anīḷakanti idaṃ panassa madhuratāya opammanidassanatthaṃ vuttaṃ.
|
|
|
Khuddamadhunti khuddakamakkhikāhi katamadhu.
|
|
|
Anīḷakanti nimmakkhikaṃ nimmakkhikaṇḍakaṃ parisuddhaṃ.
|
|
|
Etaṃ kira madhu sabbamadhūhi aggañca seṭṭhañca surasañca ojavantañca.
|
|
|
Tenāha – "seyyathāpi khuddamadhuṃ anīḷakaṃ evamassāda"nti.
|
|
|
Sādhāhaṃ, bhanteti sādhu ahaṃ, bhante.
|
|
|
Ettha sādhūti āyācanavacanametaṃ.
|
|
|
Pathaviparivattanaṃ āyācanto hi thero bhagavantaṃ evamāha.
|
|
|
Parivatteyyanti ukkujjeyyaṃ, heṭṭhimatalaṃ uparimaṃ kareyyaṃ.
|
|
|
Kasmā?
|
|
|
Evañhi kate sukhena bhikkhū pappaṭakojaṃ pathavimaṇḍaṃ paribhuñjissantīti.
|
|
|
Atha bhagavā ananuññātukāmopi theraṃ sīhanādaṃ nadāpetuṃ pucchi – "ye pana te, moggallāna, pathavinissitā pāṇā te kathaṃ karissasī"ti.
|
|
|
Ye pathavinissitā gāmanigamādīsu pāṇā, te pathaviyā parivattiyamānāya ākāse saṇṭhātuṃ asakkonte kathaṃ karissasi, kattha ṭhapessasīti?
|
|
|
Atha thero bhagavatā etadagge ṭhapitabhāvānurūpaṃ attano iddhānubhāvaṃ pakāsento "ekāhaṃ, bhante"tiādimāha.
|
|
|
Tassattho – ekaṃ ahaṃ bhante hatthaṃ yathā ayaṃ mahāpathavī evaṃ abhinimminissāmi, pathavisadisaṃ karissāmi.
|
|
|
Evaṃ katvā ye pathavinissitā pāṇā te ekasmiṃ hatthatale ṭhite pāṇe tato dutiyahatthatale saṅkāmento viya tattha saṅkāmessāmīti.
|
|
|
Athassa bhagavā āyācanaṃ paṭikkhipanto "alaṃ moggallānā"tiādimāha.
|
|
|
Tattha alanti paṭikkhepavacanaṃ.
|
|
|
Vipallāsampi sattā paṭilabheyyunti viparītaggāhampi sattā sampāpuṇeyyuṃ.
|
|
|
Kathaṃ?
|
|
|
Ayaṃ nu kho pathavī, udāhu na ayanti.
|
|
|
Atha vā amhākaṃ nu kho ayaṃ gāmo, udāhu aññesa"nti.
|
|
|
Evaṃ nigamajanapadakhettārāmādīsu.
|
|
|
Na vā esa vipallāso, acinteyyo hi iddhimato iddhivisayo.
|
|
|
Evaṃ pana vipallāsaṃ paṭilabheyyuṃ – idaṃ dubbhikkhaṃ nāma na idāniyeva hoti, anāgatepi bhavissati.
|
|
|
Tadā bhikkhū tādisaṃ iddhimantaṃ sabrahmacāriṃ kuto labhissanti?
|
|
|
Te sotāpanna-sakadāgāmi-anāgāmi-sukkhavipassaka-jhānalābhi-paṭisambhidāppattakhīṇāsavāpi samānā iddhibalābhāvā parakulāni piṇḍāya upasaṅkamissanti.
|
|
|
Tatra manussānaṃ evaṃ bhavissati – "buddhakāle bhikkhū sikkhāsu paripūrakārino ahesuṃ.
|
|
|
Te guṇe nibbattetvā dubbhikkhakāle pathaviṃ parivattetvā pappaṭakojaṃ paribhuñjiṃsu.
|
|
|
Idāni pana sikkhāya paripūrakārino natthi.
|
|
|
Yadi siyuṃ, tatheva kareyyuṃ.
|
|
|
Na amhākaṃ yaṃ kiñci pakkaṃ vā āmaṃ vā khādituṃ dadeyyu"nti.
|
|
|
Evaṃ tesuyeva ariyapuggalesu "natthi ariyapuggalā"ti imaṃ vipallāsaṃ paṭilabheyyuṃ.
|
|
|
Vipallāsavasena ca ariye garahantā upavadantā apāyupagā bhaveyyuṃ.
|
|
|
Tasmā mā te rucci pathaviṃ parivattetunti.
|
|
|
Atha thero imaṃ yācanaṃ alabhamāno aññaṃ yācanto "sādhu, bhante"tiādimāha.
|
|
|
Tampissa bhagavā paṭikkhipanto "alaṃmoggallānā"tiādimāha.
|
|
|
Tattha kiñcāpi na vuttaṃ "vipallāsampi sattā paṭilabheyyu"nti, atha kho pubbe vuttanayeneva gahetabbaṃ; atthopi cassa vuttasadisameva veditabbo.
|
|
|
Yadi pana bhagavā anujāneyya, thero kiṃ kareyyāti?
|
|
|
Mahāsamuddaṃ ekena padavītihārena atikkamitabbaṃ mātikāmattaṃ adhiṭṭhahitvā naḷerupucimandato uttarakuruabhimukhaṃ maggaṃ nīharitvā uttarakuruṃ gamanāgamanasampanne ṭhāne katvā dasseyya, yathā bhikkhū gocaragāmaṃ viya yathāsukhaṃ piṇḍāya pavisitvā nikkhameyyunti.
|
|
|
Niṭṭhitā mahāmoggallānassa sīhanādakathā.
|
|