| пали | Комментарии |
|
40."Tīṇimāni, bhikkhave, ādhipateyyāni.
|
|
|
Katamāni tīṇi?
|
|
|
Attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ.
|
|
|
Katamañca, bhikkhave, attādhipateyyaṃ?
|
|
|
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – 'na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito.
|
|
|
Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito.
|
|
|
Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto.
|
|
|
Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti.
|
|
|
Ahañceva kho pana yādisake [yādisake vā (sī. pī. ka.)] kāme ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito tādisake vā [ca (ka.)] kāme pariyeseyyaṃ tato vā [ca (ka.)] pāpiṭṭhatare, na metaṃ patirūpa'nti.
|
|
|
So iti paṭisañcikkhati – 'āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga'nti.
|
|
|
So attānaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati.
|
|
|
Idaṃ vuccati, bhikkhave, attādhipateyyaṃ.
|
|
|
"Katamañca, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ?
|
|
|
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – 'na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito.
|
|
|
Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito.
|
|
|
Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto.
|
|
|
Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā'ti.
|
|
|
Ahañceva kho pana evaṃ pabbajito samāno kāmavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, byāpādavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, mahā kho panāyaṃ lokasannivāso.
|
|
|
Mahantasmiṃ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno.
|
|
|
Te dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ pajānanti [jānanti (ka.)].
|
|
|
Tepi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – 'passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī'ti.
|
|
|
Devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo.
|
|
|
Tā dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ jānanti.
|
|
|
Tāpi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – 'passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī'ti.
|
|
|
So iti paṭisañcikkhati – 'āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga'nti.
|
|
|
So lokaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati.
|
|
|
Idaṃ vuccati, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ.
|
|
|
"Katamañca, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ?
|
|
|
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – 'na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito.
|
|
|
Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito.
|
|
|
Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto.
|
|
|
Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti.
|
|
|
Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti.
|
|
|
Santi kho pana me sabrahmacārī jānaṃ passaṃ viharanti.
|
|
|
Ahañceva kho pana evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito samāno kusīto vihareyyaṃ pamatto, na metaṃ assa patirūpa'nti.
|
|
|
So iti paṭisañcikkhati – 'āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga'nti.
|
|
|
So dhammaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati.
|
|
|
Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ.
|
|
|
Imāni kho, bhikkhave, tīṇi ādhipateyyānī"ti.
|
|
|
"Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato;
|
|
|
Attā te purisa jānāti, saccaṃ vā yadi vā musā.
|
|
|
"Kalyāṇaṃ vata bho sakkhi, attānaṃ atimaññasi;
|
|
|
Yo santaṃ attani pāpaṃ, attānaṃ parigūhasi.
|
|
|
"Passanti devā ca tathāgatā ca,
|
|
|
Lokasmiṃ bālaṃ visamaṃ carantaṃ;
|
|
|
Tasmā hi attādhipateyyako ca [attādhipako sako care (sī. syā. kaṃ. pī.)],
|
|
|
Lokādhipo ca nipako ca jhāyī.
|
|
|
"Dhammādhipo ca anudhammacārī,
|
|
|
Na hīyati saccaparakkamo muni;
|
|
|
Pasayha māraṃ abhibhuyya antakaṃ,
|
|
|
Yo ca phusī jātikkhayaṃ padhānavā;
|
|
|
So tādiso lokavidū sumedho,
|
|
|
Sabbesu dhammesu atammayo munī"ti. dasamaṃ;
|
|
|
Devadūtavaggo catuttho.
|
|
|
Tassuddānaṃ –
|
|
|
Brahma ānanda sāriputto, nidānaṃ hatthakena ca;
|
|
|
Dūtā duve ca rājāno, sukhumālādhipateyyena cāti.
|
|