| пали | Комментарии |
|
145."Vedanānaṃ samudaya"ntiādipāḷi vedanākammaṭṭhānanti daṭṭhabbā.
|
|
|
Tanti "phassasamudayā phassanirodhā"ti vuttaphassaṭṭhānaṃ.
|
|
|
Āhāroti kabaḷīkāro āhāro veditabbo.
|
|
|
So hi "kabaḷīkāro āhāro imassa kāyassa āhārapaccayena paccayo"ti (paṭṭhā. 1.paccayaniddesa 429) vacanato kammasamuṭṭhānānampi upatthambhakapaccayo hotiyeva.
|
|
|
Yadipi sotāpannādayo yathābhūtaṃ pajānanti, ukkaṃsagativijānanavasena pana desanā arahattanikūṭena niṭṭhāpitā.
|
|
|
Ettha ca "yato kho bhikkhave bhikkhu - pe - yathābhūtaṃ pajānātī"ti etena dhammassa niyyānikabhāvena saddhiṃ saṅghassa suppaṭipattiṃ dasseti.
|
|
|
Teneva hi aṭṭhakathāyamettha "ko evaṃ jānātīti?
|
|
|
Khīṇāsavo jānāti, yāva āraddhavipassako jānātī"ti paripuṇṇaṃ katvā bhikkhusaṅgho dassito, tena yaṃ vuttaṃ "bhikkhusaṅghavasenapi dīpetuṃ vaṭṭatī"ti, (dī. ni. aṭṭha. 1.8) taṃ yathārutavaseneva dīpitaṃ hotīti daṭṭhabbaṃ.
|
|
|
146.Anto jālassāti antojālaṃ, antojāle katāti antojālīkatā.
|
|
|
Apāyūpapattivasena adho osīdanaṃ, sampattibhavavasena uddhaṃ uggamanaṃ.
|
|
|
Tathā parittabhūmimahaggatabhūmivasena, olīnatā'tidhāvanavasena, pubbantānudiṭṭhiaparantānudiṭṭhivasena ca yathākkamaṃ adho osīdanaṃ uddhaṃ uggamanaṃ yojetabbaṃ.
|
|
|
"Dasasahassilokadhātū"ti jātikhettaṃ sandhāyāha.
|
|
|
147.Apaṇṇattikabhāvanti dharamānakapaṇṇattiyā apaṇṇattikabhāvaṃ.
|
|
|
Atītabhāvena pana tathā paṇṇatti yāva sāsanantaradhānā, tato uddhampi aññabuddhuppādesu vattati eva.
|
|
|
Tathā hi vakkhati "vohāramattameva bhavissatī"ti (dī. ni. aṭṭha. 1.147).
|
|
|
Kāyoti attabhāvo, yo rūpārūpadhammasamūho.
|
|
|
Evaṃ hissa ambarukkhasadisatā, tadavayavānañca rūpakkhandhacakkhādīnaṃ ambapakkasadisatā yujjatīti.
|
|
|
Ettha ca vaṇṭacchede vaṇṭūpanibandhānaṃ ambapakkānaṃ ambarukkhato vicchedo viya bhavanettichede tadupanibandhānaṃ rūpakkhandhādīnaṃ santānato vicchedoti ettāvatā opammaṃ daṭṭhabbaṃ.
|
|
|
148.Dhammapariyāyeti pāḷiyaṃ.
|
|
|
Idhatthoti diṭṭhadhammahitaṃ.
|
|
|
Paratthoti samparāyahitaṃ.
|
|
|
Saṅgāmaṃ vijināti etenāti saṅgāmavijayo.
|
|
|
Atthasampattiyā atthajālaṃ.
|
|
|
Byañjanasampattiyā, sīlādianavajjadhammaniddesato ca dhammajālaṃ.
|
|
|
Seṭṭhaṭṭhena brahmabhūtānaṃ maggaphalanibbānānaṃ vibhattattā brahmajālaṃ.
|
|
|
Diṭṭhivivecanamukhena suññatāpakāsanena sammādiṭṭhiyā vibhāvitattā diṭṭhijālaṃ.
|
|
|
Titthiyavādanimmaddanūpāyattā anuttaro saṅgāmavijayoti evampettha yojanā veditabbā.
|
|
|
149.Attamanāti pītiyā gahitacittā.
|
|
|
Tenevāha "buddhagatāyā"tiādi.
|
|
|
Yathā pana anattamanā attano anatthacaratāya paramanā verimanā nāma honti.
|
|
|
Yathāha "diso disa"nti (dha. pa. 42; udā. 33) gāthā, na evaṃ attamanā.
|
|
|
Ime pana attano atthacaratāya sakamanā hontīti āha "attamanāti sakamanā"ti.
|
|
|
Atha vā attamanāti samattamanā, imāya desanāya paripuṇṇamanasaṅkappāti attho.
|
|
|
Abhinandatīti taṇhāyatīti atthoti āha "taṇhāyampi āgato"ti.
|
|
|
Anekatthattā dhātūnaṃ abhinandantīti upagacchanti sevantīti atthoti āha "upagamanepi āgato"ti.
|
|
|
Tathā abhinandantīti sampaṭicchantīti atthoti āha "sampaṭicchanepi āgato"ti.
|
|
|
"Abhinanditvā"ti iminā padena vuttoyeva attho "anumoditvā"ti iminā pakāsīyatīti abhinandanasaddo idha anumodanasaddatthoti āha "anumodanepi āgato"ti.
|
|
|
"Katamañca taṃ bhikkhave"tiādinā (dī. ni. 1.7) tattha tattha pavattāya kathetukamyatāpucchāya vissajjanavasena pavattattā idaṃ suttaṃ veyyākaraṇaṃ hoti.
|
|
|
Yasmā pana pucchāvissajjanavasena pavattampi sagāthakaṃ suttaṃ geyyaṃ nāma hoti, niggāthakattameva pana aṅganti gāthārahitaṃ veyyākaraṇaṃ, tasmā vuttaṃ "niggāthakattā hi idaṃ veyyākaraṇanti vutta"nti.
|
|
|
Aparesupīti ettha pisaddena pāramiparicayampi saṅgaṇhāti.
|
|
|
Vuttañhi buddhavaṃse –
|
|
|
"Ime dhamme sammasato, sabhāvasarasalakkhaṇe;
|
|
|
Dhammatejena vasudhā, dasasahassī pakampathā"ti. (bu. vaṃ. 2.166);
|
|
|
Vīriyabalenāti mahābhinikkhamane cakkavattisiripariccāgahetubhūtavīriyappabhāvena, bodhimaṇḍūpasaṅkamane "kāmaṃ taco ca nhāru ca, aṭṭhi ca avasissatū"tiādinā (ma. ni. 2.184; saṃ. ni. 2.22; mahāni. 196) vuttacaturaṅgasamannāgatavīriyānubhāvena.
|
|
|
Acchariyavegābhihatāti vimhayāvahakiriyānubhāvaghaṭṭitā.
|
|
|
Paṃsukūladhovane keci "puññatejenā"ti vadanti, acchariyavegābhihatāti yuttaṃ viya dissati, vessantarajātake pāramiparipūraṇapuññatejena anekakkhattuṃ kampitattā "akālakampanenā"ti vuttaṃ.
|
|
|
Sādhukāradānavasena akampitthayathā taṃ dhammacakkappavattane (saṃ. ni. 5.1081; mahāva. 13; paṭi. ma. 2.30).
|
|
|
Saṅgītikālādīsupi sādhukāradānavasena akampitthāti veditabbaṃ.
|
|
|
Ayaṃ tāvettha aṭṭhakathāya līnatthavaṇṇanā.
|
|