| пали | khantibalo - русский
|
Комментарии |
|
Atthamhīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā himavantapadese araññakuṭikāyaṃ viharanto māraṃ ārabbha kathesi.
|
|
|
|
Tasmiṃ kira kāle rājāno manusse pīḷetvā rajjaṃ kārenti.
|
|
|
|
Atha bhagavā adhammikarājūnaṃ rajje daṇḍakaraṇapīḷite manusse disvā kāruññena evaṃ cintesi – "sakkā nu kho rajjaṃ kāretuṃ ahanaṃ aghātayaṃ, ajinaṃ ajāpayaṃ, asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā"ti, māro pāpimā taṃ bhagavato parivitakkaṃ ñatvā "samaṇo gotamo 'sakkā nu kho rajjaṃ kāretu'nti cintesi, idāni rajjaṃ kāretukāmo bhavissati, rajjañca nāmetaṃ pamādaṭṭhānaṃ, taṃ kārente sakkā okāsaṃ labhituṃ, gacchāmi ussāhamassa janessāmī"ti cintetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā āha – "kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu sugato rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ, ajinaṃ ajāpayaṃ, asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā"ti.
|
|
|
|
Atha naṃ satthā "kiṃ pana me tvaṃ, pāpima, passasi, yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesī"ti vatvā "bhagavatā kho, bhante, cattāro iddhipādā subhāvitā.
|
|
|
|
Ākaṅkhamāno hi bhagavā himavantaṃ pabbatarājaṃ 'suvaṇṇa'nti adhimucceyya, tañca suvaṇṇameva assa, ahampi kho dhanena dhanakaraṇīyaṃ karissāmi, tumhe dhammena rajjaṃ kāressathā"ti tena vutte –
|
|
|
|
"Pabbatassa suvaṇṇassa, jātarūpassa kevalo;
|
|
|
|
Dvittāva nālamekassa, iti vidvā samañcare.
|
|
|
|
"Yo dukkhamadakkhi yatonidānaṃ,
|
|
|
|
Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;
|
|
|
|
Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,
|
|
|
|
Tasseva jantu vinayāya sikkhe"ti. (saṃ. ni. 1.156) –
|
|
|
|
Imāhi gāthāhi saṃvejetvā "añño eva kho, pāpima, tava ovādo, añño mama, tayā saddhiṃ dhammasaṃsandanā nāma natthi, ahañhi evaṃ ovadāmī"ti vatvā imā gāthā abhāsi –
|
|
|
|
331.
|
|
|
|
"Atthamhi jātamhi sukhā sahāyā,
|
|
|
|
Tuṭṭhī sukhā yā itarītarena;
|
|
|
|
Puññaṃ sukhaṃ jīvitasaṅkhayamhi,
|
|
|
|
Sabbassa dukkhassa sukhaṃ pahānaṃ.
|
|
|
|
332.
|
|
|
|
"Sukhā matteyyatā loke,
|
|
|
|
Atho petteyyatā sukhā;
|
|
|
|
Sukhā sāmaññatā loke,
|
|
|
|
Atho brahmaññatā sukhā.
|
|
|
|
333.
|
|
|
|
"Sukhaṃ yāva jarāsīlaṃ, sukhā saddhā patiṭṭhitā;
|
|
|
|
Sukho paññāya paṭilābho, pāpānaṃ akaraṇaṃ sukha"nti.
|
|
|
|
Tattha atthamhīti pabbajitassāpi hi cīvarakaraṇādike vā adhikaraṇavūpasamādike vā gihinopi kasikammādike vā balavapakkhasannissitehi abhibhavanādike vā kicce uppanne ye taṃ kiccaṃ nipphādetuṃ vā vūpasametuṃ vā sakkonti, evarūpā sukhā sahāyāti attho.
|
|
|
|
Tuṭṭhī sukhāti yasmā pana gihinopi sakena asantuṭṭhā sandhicchedādīni ārabhanti, pabbajitāpi nānappakāraṃ anesanaṃ.
|
|
|
|
Iti te sukhaṃ na vindantiyeva.
|
|
|
|
Tasmā yā itarītarena parittena vā vipulena vā attano santakena santuṭṭhi, ayameva sukhāti attho.
|
|
|
|
Puññanti maraṇakāle pana yathājjhāsayena pattharitvā katapuññakammameva sukhaṃ.
|
|
|
|
Sabbassāti sakalassapi pana vaṭṭadukkhassa pahānasaṅkhātaṃ arahattameva imasmiṃ loke sukhaṃ nāma.
|
|
|
|
Matteyyatāti mātari sammā paṭipatti.
|
"Помощь матери": надлежащее поведение в отношении матери.
|
|
|
Petteyyatāti pitari sammā paṭipatti.
|
"Помощь отцу": надлежащее поведение в отношении отца.
|
|
|
Ubhayenapi mātāpitūnaṃ upaṭṭhānameva kathitaṃ.
|
Этим объяснена помощь обоим - матери и отцу.
|
|
|
Mātāpitaro hi puttānaṃ anupaṭṭhahanabhāvaṃ ñatvā attano santakaṃ bhūmiyaṃ vā nidahanti, paresaṃ vā vissajjenti, "mātāpitaro na upaṭṭhahantī"ti nesaṃ nindāpi vaḍḍhati, kāyassa bhedā gūthanirayepi nibbattanti.
|
Ведь мать и отец, поняв что дети им не помогают, закапывают своё [богатство] в землю или раздают другим. О таких детях расходится дурная молва о том, что они не помогают родителям. После разрушения тела они попадают в ад нечистот.
|
|
|
Ye pana mātāpitaro sakkaccaṃ upaṭṭhahanti, te tesaṃ santakaṃ dhanampi pāpuṇanti, pasaṃsampi labhanti, kāyassa bhedā sagge nibbattanti.
|
Но тем, кто уважительно помогает родителям, они передают свои богатства, о них распространяется похвала, после разрушения тела эти дети возрождаются в божественном мире.
|
|
|
Tasmā ubhayampetaṃ sukhanti vuttaṃ.
|
Поэтому в отношении обоих сказано "счастье".
|
|
|
Sāmaññatāti pabbajitesu sammā paṭipatti.
|
"Помощь отшельникам": надлежащее поведение в отношении ушедших в бездомную жизнь.
|
|
|
Brahmaññatāti bāhitapāpesu buddhapaccekabuddhasāvakesu sammā paṭipattiyeva.
|
"Помощь брахманам": надлежащее поведение в отношении отбросивших пороки будд, паччекабудд и учеников будд.
|
|
|
Ubhayenapi tesaṃ catūhi paccayehi paṭijagganabhāvo kathito, idampi loke sukhaṃ nāma kathikaṃ.
|
Здесь объяснено предоставление тем и другим четырёх опор и это в мире тоже объясняется как счастье.
|
|
|
Sīlanti maṇikuṇḍalarattavatthādayo hi alaṅkārā tasmiṃ tasmiṃ vaye ṭhitānaṃyeva sobhanti.
|
|
|
|
Na daharānaṃ alaṅkāro mahallakakāle, mahallakānaṃ vā alaṅkāro daharakāle sobhati, "ummattako esa maññe"ti garahuppādanena pana dosameva janeti.
|
|
|
|
Pañcasīladasasīlādibhedaṃ pana sīlaṃ daharassāpi mahallakassāpi sabbavayesu sobhatiyeva, "aho vatāyaṃ sīlavā"ti pasaṃsuppādanena somanassameva āvahati.
|
|
|
|
Tena vuttaṃ – sukhaṃ yāva jarā sīlanti.
|
|
|
|
Saddhā patiṭṭhitāti lokiyalokuttarato duvidhāpi saddhā niccalā hutvā patiṭṭhitā.
|
|
|
|
Sukho paññāya paṭilābhoti lokiyalokuttarapaññāya paṭilābho sukho.
|
|
|
|
Pāpānaṃakaraṇanti setughātavasena pana pāpānaṃ akaraṇaṃ imasmiṃ loke sukhanti attho.
|
|
|
|
Desanāvasāne bahūnaṃ devatānaṃ dhammābhisamayo ahosīti.
|
|
|
|
Māravatthu aṭṭhamaṃ.
|
|
|
|
Nāgavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
|
|
|
|
Tevīsatimo vaggo.
|
|
|