Рассказ о двухстах шестидесяти девяти четвёрках (Ekūnasattatidvisatacatukkakathā)
Палийский оригинал
| пали | opentipitaka.org - русский
|
Комментарии |
|
59.
|
|
|
|
Evaṃ paṭhamacatukkaṃ dassetvā idāni yasmā bhikkhupaccatthikā itthiṃ ānetvā na kevalaṃ vaccamaggeneva abhinisīdenti, atha kho passāvamaggenapi mukhenapi.
|
|
|
|
Itthiṃ ānetvāpi ca keci jāgarantiṃ ānenti, keci suttaṃ, keci mattaṃ, keci ummattaṃ, keci pamattaṃ aññavihitaṃ vikkhittacittanti attho.
|
|
|
|
Keci mataṃ akkhāyitaṃ, soṇasiṅgālādīhi akkhāyitanimittanti attho.
|
|
|
|
Keci mataṃ yebhuyyena akkhāyitaṃ, yebhuyyena akkhāyitā nāma yassā nimitte vaccamagge passāvamagge mukhe vā bahutaro okāso akkhāyito hoti.
|
|
|
|
Keci mataṃ yebhuyyena khāyitaṃ, yebhuyyena khāyitā nāma yassā vaccamaggādike nimitte bahuṃ khāyitaṃ hoti, appaṃ akkhāyitaṃ.
|
|
|
|
Na kevalañca manussitthimeva ānenti, atha kho amanussitthimpi tiracchānagatitthimpi.
|
|
|
|
Na kevalañca vuttappakāraṃ itthimeva, ubhatobyañjanakampi paṇḍakampi purisampi ānenti.
|
|
|
|
Tasmā tesaṃ vasena aññānipi catukkāni dassento "bhikkhupaccatthikā manussitthiṃ jāgaranti"ntiādimāha.
|
|
|
|
Tattha pāḷiyā asammohatthaṃ vuttacatukkāni evaṃ saṅkhyāto veditabbāni – manussitthiyā tiṇṇaṃ maggānaṃ vasena tīṇi suddhikacatukkāni, tīṇi jāgarantīcatukkāni, tīṇi suttacatukkāni, tīṇi mattacatukkāni, tīṇi ummattacatukkāni, tīṇi pamattacatukkāni, tīṇi mataakkhāyitacatukkāni, tīṇi yebhuyyena akkhāyitacatukkāni, tīṇi yebhuyyena khāyitacatukkānīti sattavīsati catukkāni.
|
|
|
|
Tathā amanussitthiyā; tathā tiracchānagatitthiyāti itthivāre ekāsīti catukkāni.
|
|
|
|
Yathā ca itthivāre evaṃ ubhatobyañjanakavāre.
|
|
|
|
Paṇḍakapurisavāresu pana dvinnaṃ maggānaṃ vasena catupaṇṇāsa catupaṇṇāsa honti.
|
|
|
|
Evaṃ sabbānipi dvesatāni, sattati ca catukkāni honti, tāni uttānatthāniyeva.
|
|
|
|
Sabbavāresu panettha "mataṃ yebhuyyena akkhāyitaṃ khāyita"nti etasmiṃ ṭhāne ayaṃ vinicchayo – tambapaṇṇidīpe kira dve vinayadharā samānācariyakā therā ahesuṃ – upatissatthero ca, phussadevatthero ca.
|
|
|
|
Te mahābhaye uppanne vinayapiṭakaṃ pariharantā rakkhiṃsu.
|
|
|
|
Tesu upatissatthero byattataro.
|
|
|
|
Tassāpi dve antevāsikā ahesuṃ – mahāpadumatthero ca mahāsumatthero ca.
|
|
|
|
Tesu mahāsumatthero nakkhattuṃ vinayapiṭakaṃ assosi, mahāpadumatthero tena saddhiṃ navakkhattuṃ, visuñca ekakova navakkhattunti aṭṭhārasakkhattuṃ assosi; ayameva tesu byattataro.
|
|
|
|
Tesu mahāsumatthero navakkhattuṃ vinayapiṭakaṃ sutvā ācariyaṃ muñcitvā aparagaṅgaṃ agamāsi.
|
|
|
|
Tato mahāpadumatthero āha – "sūro vata, re, esa vinayadharo yo dharamānakaṃyeva ācariyaṃ muñcitvā aññattha vasitabbaṃ maññati.
|
|
|
|
Nanu ācariye dharamāne vinayapiṭakañca aṭṭhakathā ca anekakkhattuṃ gahetvāpi na vissajjetabbaṃ, niccakālaṃ sotabbaṃ, anusaṃvaccharaṃ sajjhāyitabba"nti.
|
|
|
|
Evaṃ vinayagarukānaṃ bhikkhūnaṃ kāle ekadivasaṃ upatissatthero mahāpadumattherappamukhānaṃ pañcannaṃ antevāsikasatānaṃ paṭhamapārājikasikkhāpade imaṃ padesaṃ vaṇṇento nisinno hoti.
|
|
|
|
Taṃ antevāsikā pucchiṃsu – "bhante, yebhuyyena akkhāyite pārājikaṃ, yebhuyyena khāyite thullaccayaṃ, upaḍḍhakkhāyite kena bhavitabba"nti?
|
|
|
|
Thero āha – "āvuso, buddhā nāma pārājikaṃ paññapentā na sāvasesaṃ katvā paññapenti, anavasesaṃyeva katvā sabbaṃ pariyādiyitvā sotaṃ chinditvā pārājikavatthusmiṃ pārājikameva paññapenti.
|
|
|
|
Idañhi sikkhāpadaṃ lokavajjaṃ, na paṇṇattivajjaṃ.
|
|
|
|
Tasmā yadi upaḍḍhakkhāyite pārājikaṃ bhaveyya, paññapeyya sammāsambuddho.
|
|
|
|
Pārājikacchāyā panettha na dissati, thullaccayameva dissatī"ti.
|
|
|
|
Apica matasarīre pārājikaṃ paññapento bhagavā yebhuyyena akkhāyite ṭhapesi "tato paraṃ pārājikaṃ natthī"ti dassetuṃ.
|
|
|
|
Thullaccayaṃ paññapento yebhuyyena khāyite ṭhapesi "tato paraṃ thullaccayaṃ natthī"ti dassetuntipi veditabbaṃ.
|
|
|
|
Khāyitākhāyitañca nāmetaṃ matasarīrasmiṃyeva veditabbaṃ, na jīvamāne.
|
|
|
|
Jīvamāne hi nakhapiṭṭhippamāṇepi chavimaṃse vā nhārumhi vā sati pārājikameva hoti.
|
|
|
|
Yadipi nimittaṃ sabbaso khāyitaṃ chavicammaṃ natthi, nimittasaṇṭhānaṃ paññāyati, pavesanaṃ jāyati, pārājikameva.
|
|
|
|
Nimittasaṇṭhānaṃ pana anavasesetvā sabbasmiṃ nimitte chinditvā samantato tacchetvā uppāṭite vaṇasaṅkhepavasena thullaccayaṃ.
|
|
|
|
Nimittato patitāya maṃsapesiyā upakkamantassa dukkaṭaṃ.
|
|
|
|
Matasarīre pana yadipi sabbaṃ sarīraṃ khāyitaṃ hoti, yadipi akkhāyitaṃ, tayo pana maggā akkhāyitā, tesu upakkamantassa pārājikaṃ.
|
|
|
|
Yebhuyyena akkhāyite pārājikameva.
|
|
|
|
Upaḍḍhakkhāyite ca yebhuyyena khāyite ca thullaccayaṃ.
|
|
|
|
Manussānaṃ jīvamānakasarīre akkhināsakaṇṇacchiddavatthikosesu satthakādīhi katavaṇe vā methunarāgena tilaphalamattampi aṅgajātaṃ pavesentassa thullaccayameva.
|
|
|
|
Avasesasarīre upakacchakādīsu dukkaṭaṃ.
|
|
|
|
Mate allasarīre pārājikakkhette pārājikaṃ, thullaccayakkhette thullaccayaṃ, dukkaṭakkhette dukkaṭaṃ.
|
|
|
|
Yadā pana sarīraṃ uddhumātakaṃ hoti kuthitaṃ nīlamakkhikasamākiṇṇaṃ kimikulasamākulaṃ navahi vaṇamukhehi paggaḷitapubbakuṇapabhāvena upagantumpi asakkuṇeyyaṃ, tadā pārājikavatthuñca thullaccayavatthuñca vijahati; tādise sarīre yattha katthaci upakkamato dukkaṭameva.
|
|
|
|
Tiracchānagatānaṃ hatthi-assa-goṇa-gadrabha-oṭṭhamahiṃsādīnaṃ nāsāya thullaccayaṃ.
|
|
|
|
Vatthikose thullaccayameva.
|
|
|
|
Sabbesampi tiracchānagatānaṃ akkhikaṇṇavaṇesu dukkaṭaṃ, avasesasarīrepi dukkaṭameva.
|
|
|
|
Matānaṃ allasarīre pārājikakkhette pārājikaṃ, thullaccayakkhette thullaccayaṃ, dukkaṭakkhette dukkaṭaṃ.
|
|
|
|
Kuthitakuṇape pana pubbe vuttanayeneva sabbattha dukkaṭaṃ.
|
|
|
|
Kāyasaṃsaggarāgena vā methunarāgena vā jīvamānakapurisassa vatthikosaṃ appavesento nimittena nimittaṃ chupati, dukkaṭaṃ.
|
|
|
|
Methunarāgena itthiyā appavesento nimittena nimittaṃ chupati, thullaccayaṃ.
|
|
|
|
Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana "itthinimittaṃ methunarāgena mukhena chupati thullaccaya"nti vuttaṃ.
|
|
|
|
Cammakkhandhake "chabbaggiyā bhikkhū aciravatiyā nadiyā gāvīnaṃ tarantīnaṃ visāṇesupi gaṇhanti, kaṇṇesupi gaṇhanti, gīvāyapi gaṇhanti, cheppāyapi gaṇhanti, piṭṭhimpi abhiruhanti, rattacittāpi aṅgajātaṃ chupantī"ti (mahāva. 252) imissā aṭṭhuppattiyā avisesena vuttaṃ – "na ca, bhikkhave, rattacittena aṅgajātaṃ chupitabbaṃ, yo chupeyya, āpatti thullaccayassā"ti (mahāva. 252).
|
|
|
|
Taṃ sabbampi saṃsanditvā yathā na virujjhati tathā gahetabbaṃ.
|
|
|
|
Kathañca na virujjhati?
|
|
|
|
Yaṃ tāva mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ "methunarāgena mukhena chupatī"ti.
|
|
|
|
Tatra kira nimittamukhaṃ mukhanti adhippetaṃ.
|
|
|
|
"Methunarāgenā"ti ca vuttattāpi ayameva tattha adhippāyoti veditabbo.
|
|
|
|
Na hi itthinimitte pakatimukhena methunupakkamo hoti.
|
|
|
|
Khandhakepi ye piṭṭhiṃ abhiruhantā methunarāgena aṅgajātena aṅgajātaṃ chupiṃsu, te sandhāya thullaccayaṃ vuttanti veditabbaṃ.
|
|
|
|
Itarathā hi dukkaṭaṃ siyā.
|
|
|
|
Keci panāhu "khandhakepi mukheneva chupanaṃ sandhāya oḷārikattā kammassa thullaccayaṃ vuttaṃ.
|
|
|
|
Aṭṭhakathāyampi taṃ sandhāyabhāsitaṃ gahetvāva methunarāgena mukhena chupati thullaccayanti vutta"nti.
|
|
|
|
Tasmā suṭṭhu sallakkhetvā ubhosu vinicchayesu yo yuttataro so gahetabbo.
|
|
|
|
Vinayaññū pana purimaṃ pasaṃsanti.
|
|
|
|
Kāyasaṃsaggarāgena pana pakatimukhena vā nimittamukhena vā itthinimittaṃ chupantassa saṅghādiseso.
|
|
|
|
Tiracchānagatitthiyā passāvamaggaṃ nimittamukhena chupantassa vuttanayeneva thullaccayaṃ.
|
|
|
|
Kāyasaṃsaggarāgena dukkaṭanti.
|
|
|
|
Ekūnasattatidvisatacatukkakathā niṭṭhitā.
|
|
|