| пали | khantibalo - русский
|
Комментарии |
|
108.
|
|
|
|
Saccañāṇacatukkadvayaniddese dukkhassa pīḷanaṭṭhotiādīni vuttatthāneva.
|
|
|
|
Maggasamaṅgissa ñāṇaṃ dukkhepetaṃ ñāṇantiādi anantaracatukke viya ekābhisamayavasena vuttaṃ.
|
|
|
|
Duvidhañhi saccañāṇaṃ lokiyaṃ lokuttarañca.
|
|
|
|
Lokikaṃ duvidhaṃ anubodhañāṇaṃ paccavekkhaṇañāṇañca.
|
|
|
|
Anubodhañāṇaṃ ādikammikassa anussavādivasena nirodhe magge ca pavattati, dukkhe samudaye ca ārammaṇakaraṇavasena.
|
|
|
|
Paccavekkhaṇañāṇaṃ paṭividdhasaccassa catūsupi saccesu ārammaṇakaraṇavasena.
|
|
|
|
Lokuttaraṃ paṭivedhañāṇaṃ nirodhamārammaṇaṃ katvā kiccato cattāri saccāni paṭivijjhati.
|
|
|
|
Yathāha – "yo, bhikkhave, dukkhaṃ passati, dukkhasamudayampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passatī"ti (saṃ. ni. 5.1100) sabbaṃ vattabbaṃ.
|
|
|
|
Idhāpi iminā vārena idameva vuttaṃ.
|
|
|
|
Taṃ pana lokuttarampi "dukkhe ñāṇa"ntiādīni nāmāni labhatīti dassanatthaṃ vuttaṃ.
|
|
|
|
Idha pana lokikañāṇameva adhippetaṃ.
|
|
|
|
Tasmāyeva ca tattha katamaṃ dukkhe ñāṇantiādimāha.
|
|
|
|
Tattha dukkhaṃ ārabbhāti dukkhasaccaṃ ālambitvā, ārammaṇaṃ katvāti attho.
|
|
|
|
Paññātiādīsu tassa tassa atthassa pākaṭakaraṇasaṅkhātena paññāpanaṭṭhena paññā, tena tena vā aniccādinā pakārena dhamme jānātītipi paññā.
|
|
|
|
Idamassā sabhāvapadaṃ.
|
|
|
|
Pajānanākāro pajānanā.
|
|
|
|
Aniccādīni vicinātīti vicayo.
|
|
|
|
Pavicayoti upasaggena padaṃ vaḍḍhitaṃ, pakārena vicayoti attho.
|
|
|
|
Catusaccadhammaṃ vicinātīti dhammavicayo.
|
|
|
|
Aniccādīnaṃ sammā lakkhaṇavasena sallakkhaṇā.
|
|
|
|
Sā eva upasagganānattena upalakkhaṇāpaccupalakkhaṇāti vuttā.
|
|
|
|
Bhusaṃ lakkhaṇā te te aniccādidhamme paṭicca upalakkhaṇāti attho.
|
|
|
|
Paṇḍitabhāvo paṇḍiccaṃ.
|
|
|
|
Kusalabhāvo kosallaṃ.
|
|
|
|
Nipuṇabhāvo nepuññaṃ.
|
|
|
|
Aniccādīnaṃ vibhāvanavasena vebhabyā.
|
|
|
|
Aniccādīnaṃ cintanakavasena cintā, yassa uppajjati, taṃ aniccādīni cintāpetītipi cintā.
|
|
|
|
Aniccādīni upaparikkhatīti upaparikkhā.
|
|
|
|
Bhūrīti pathavī.
|
|
|
|
Ayampi saṇhaṭṭhena vitthataṭṭhena ca bhūrī viyāti bhūrī.
|
|
|
|
Atha vā paññāyeva bhūte atthe ramatīti bhūrīti vuccati.
|
|
|
|
Asani viya siluccaye kilese medhati hiṃsatīti medhā, khippaṃ gahaṇadhāraṇaṭṭhena vā medhā.
|
|
|
|
Yassa uppajjati, taṃ attahitapaṭipattiyaṃ sampayuttadhamme ca yāthāvalakkhaṇapaṭivedhe parinetīti pariṇāyikā.
|
|
|
|
Dhamme aniccādivasena vividhā passatīti vipassanā.
|
|
|
|
Sammā pakārehi aniccādīni jānātīti sampajāno, tassa bhāvo sampajaññaṃ.
|
|
|
|
Uppathapaṭipanne sindhave vīthiāropanatthaṃ patodo viya uppathe dhāvanakaṃ kūṭacittaṃ vīthiāropanatthaṃ vijjhatīti patodo viya patodo.
|
|
|
|
Dassanalakkhaṇe indaṭṭhaṃ karotīti indriyaṃ, paññāsaṅkhātaṃ indriyaṃ paññindriyaṃ.
|
|
|
|
Kiṃ vuttaṃ hoti?
|
|
|
|
Nayidaṃ "purisassa indriyaṃ purisindriya"ntiādi viya paññāya indriyaṃ paññindriyaṃ.
|
|
|
|
Atha kho paññā eva indriyaṃ paññindriyanti vuttaṃ hoti.
|
|
|
|
Avijjāya na kampatīti paññābalaṃ.
|
|
|
|
Kilesacchedanaṭṭhena paññāva satthaṃ paññāsatthaṃ.
|
|
|
|
Accuggataṭṭhena paññāva pāsādo paññāpāsādo.
|
|
|
|
Ālokanaṭṭhena paññāva āloko paññāāloko.
|
|
|
|
Obhāsanaṭṭhena paññāva obhāso paññāobhāso.
|
|
|
|
Pajjotanaṭṭhena paññāva pajjoto paññāpajjoto.
|
|
|
|
Paññavato hi ekapallaṅkena nisinnassa dasasahassilokadhātu ekālokā ekobhāsā ekapajjotā hoti.
|
|
|
|
Tenetaṃ vuttaṃ.
|
|
|
|
Imesu pana tīsu padesu ekapadenāpi etasmiṃ atthe siddhe yāni panetāni bhagavatā "cattārome, bhikkhave, ālokā.
|
|
|
|
Katame cattāro?
|
|
|
|
Candāloko, sūriyāloko, aggāloko, paññāloko.
|
|
|
|
Ime kho, bhikkhave, cattāro ālokā.
|
|
|
|
Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ ālokānaṃ yadidaṃ paññāloko".
|
|
|
|
Tathā "cattārome, bhikkhave, obhāsā.
|
|
|
|
Cattārome, bhikkhave, pajjotā"ti (a. ni. 4.144-145) sattānaṃ ajjhāsayavasena suttāni desitāni.
|
|
|
|
Tadanurūpeneva idhāpi therena desanā katā.
|
|
|
|
Attho hi anekehi ākārehi vibhajjamāno suvibhatto hoti, aññathā ca añño bujjhati, aññathā aññoti.
|
|
|
|
Ratikaraṇaṭṭhena pana ratidāyakaṭṭhena ratijanakaṭṭhena cittīkataṭṭhena dullabhapātubhāvaṭṭhena atulaṭṭhena anomasattaparibhogaṭṭhena ca paññāva ratanaṃ paññāratanaṃ.
|
|
|
|
Na tena sattā muyhanti, sayaṃ vā ārammaṇe na muyhatīti amoho.
|
|
|
|
Dhammavicayapadaṃ vuttatthameva.
|
|
|
|
Kasmā panetaṃ puna vuttanti?
|
|
|
|
Amohassa mohapaṭipakkhabhāvadīpanatthaṃ.
|
|
|
|
Tenetaṃ dīpeti "yvāyaṃ amoho, so na kevalaṃ mohato añño dhammo, mohassa pana paṭipakkho dhammavicayasaṅkhāto amoho nāma idha adhippeto"ti.
|
|
|
|
Sammādiṭṭhīti yāthāvaniyyānikakusaladiṭṭhi.
|
"Sammādiṭṭhi" - надлежащий, ведущий [к цели], благотворный взгляд.
|
|
|
"Tattha katamaṃ dukkhasamudaye ñāṇaṃ, tattha katamaṃ dukkhanirodhe ñāṇaṃ, tattha katamaṃ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇa"nti pucchāvacanāni saṅkhepavasena vuttānīti.
|
|
|
|
Saccañāṇacatukkadvayaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
|
|
|