| пали | Комментарии |
|
215.Idha, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hotīti ettha santuṭṭhoti itarītarapaccayasantosena samannāgato.
|
|
|
So panesa santoso dvādasavidho hoti, seyyathidaṃ – cīvare yathālābhasantoso, yathābalasantoso, yathāsāruppasantosoti tividho.
|
|
|
Evaṃ piṇḍapātādīsu.
|
|
|
Tassāyaṃ pabhedavaṇṇanā –
|
|
|
Idha bhikkhu cīvaraṃ labhati, sundaraṃ vā asundaraṃ vā.
|
|
|
So teneva yāpeti, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati.
|
|
|
Ayamassa cīvare yathālābhasantoso.
|
|
|
Atha pana pakatidubbalo vā hoti, ābādhajarābhibhūto vā, garucīvaraṃ pārupanto kilamati.
|
|
|
So sabhāgena bhikkhunā saddhiṃ taṃ parivattetvā lahukena yāpentopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa cīvare yathābalasantoso.
|
|
|
Aparo paṇītapaccayalābhī hoti.
|
|
|
So pattacīvarādīnaṃ aññataraṃ mahagghapattacīvaraṃ bahūni vā pana pattacīvarāni labhitvā idaṃ therānaṃ cirapabbajitānaṃ, idaṃ bahussutānaṃ anurūpaṃ, idaṃ gilānānaṃ, idaṃ appalābhīnaṃ hotūti datvā tesaṃ purāṇacīvaraṃ vā gahetvā saṅkārakūṭādito vā nantakāni uccinitvā tehi saṅghāṭiṃ katvā dhārentopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa cīvare yathāsāruppasantoso.
|
|
|
Idha pana bhikkhu piṇḍapātaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so teneva yāpeti, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati.
|
|
|
Ayamassa piṇḍapāte yathālābhasantoso.
|
|
|
Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā piṇḍapātaṃ labhati, yenassa paribhuttena aphāsu hoti.
|
|
|
So sabhāgassa bhikkhuno taṃ datvā tassa hatthato sappāyabhojanaṃ bhuñjitvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa piṇḍapāte yathābalasantoso.
|
|
|
Aparo bahuṃ paṇītaṃ piṇḍapātaṃ labhati.
|
|
|
So taṃ cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā tesaṃ vā sesakaṃ piṇḍāya vā caritvā missakāhāraṃ bhuñjantopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa piṇḍapāte yathāsāruppasantoso.
|
|
|
Idha pana bhikkhu senāsanaṃ labhati, manāpaṃ vā amanāpaṃ vā, so tena neva somanassaṃ, na domanassaṃ uppādeti; antamaso tiṇasanthārakenapi yathāladdheneva tussati.
|
|
|
Ayamassa senāsane yathālābhasantoso.
|
|
|
Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā senāsanaṃ labhati, yatthassa vasato aphāsu hoti, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa santake sappāyasenāsane vasantopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa senāsane yathābalasantoso.
|
|
|
Aparo mahāpuñño leṇamaṇḍapakūṭāgārādīni bahūni paṇītasenāsanāni labhati.
|
|
|
So tāni cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā yattha katthaci vasantopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa senāsane yathāsāruppasantoso.
|
|
|
Yopi – "uttamasenāsanaṃ nāma pamādaṭṭhānaṃ, tattha nisinnassa thinamiddhaṃ okkamati, niddābhibhūtassa puna paṭibujjhato kāmavitakkā pātubhavantī"ti paṭisañcikkhitvā tādisaṃ senāsanaṃ pattampi na sampaṭicchati.
|
|
|
So taṃ paṭikkhipitvā abbhokāsarukkhamūlādīsu vasantopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayampissa senāsane yathāsāruppasantoso.
|
|
|
Idha pana bhikkhu bhesajjaṃ labhati, lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so yaṃ labhati, teneva tussati, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati.
|
|
|
Ayamassa gilānapaccaye yathālābhasantoso.
|
|
|
Yo pana telena atthiko phāṇitaṃ labhati.
|
|
|
So taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato telaṃ gahetvā aññadeva vā pariyesitvā bhesajjaṃ karontopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa gilānapaccaye yathābalasantoso.
|
|
|
Aparo mahāpuñño bahuṃ telamadhuphāṇitādipaṇītabhesajjaṃ labhati.
|
|
|
So taṃ cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā tesaṃ ābhatena yena kenaci yāpentopi santuṭṭhova hoti.
|
|
|
Yo pana ekasmiṃ bhājane muttaharīṭakaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ catumadhuraṃ – "gaṇhāhi, bhante, yadicchasī"ti vuccamāno sacassa tesu aññatarenapi rogo vūpasammati, atha muttaharīṭakaṃ nāma buddhādīhi vaṇṇitanti catumadhuraṃ paṭikkhipitvā muttaharīṭakeneva bhesajjaṃ karonto paramasantuṭṭhova hoti.
|
|
|
Ayamassa gilānapaccaye yathāsāruppasantoso.
|
|
|
Iminā pana dvādasavidhena itarītarapaccayasantosena samannāgatassa bhikkhuno aṭṭha parikkhārā vaṭṭanti.
|
|
|
Tīṇi cīvarāni, patto, dantakaṭṭhacchedanavāsi, ekā sūci, kāyabandhanaṃ parissāvananti.
|
|
|
Vuttampi cetaṃ –
|
|
|
"Ticīvarañca patto ca, vāsi sūci ca bandhanaṃ;
|
|
|
Parissāvanena aṭṭhete, yuttayogassa bhikkhuno"ti.
|
|
|
Te sabbe kāyaparihārikāpi honti kucchiparihārikāpi.
|
|
|
Kathaṃ?
|
|
|
Ticīvaraṃ tāva nivāsetvā ca pārupitvā ca vicaraṇakāle kāyaṃ pariharati, posetīti kāyaparihārikaṃ hoti.
|
|
|
Cīvarakaṇṇena udakaṃ parissāvetvā pivanakāle khāditabbaphalāphalagahaṇakāle ca kucchiṃ pariharati; posetīti kucchiparihārikaṃ hoti.
|
|
|
Pattopi tena udakaṃ uddharitvā nhānakāle kuṭiparibhaṇḍakaraṇakāle ca kāyaparihāriko hoti.
|
|
|
Āhāraṃ gahetvā bhuñjanakāle kucchiparihāriko.
|
|
|
Vāsipi tāya dantakaṭṭhacchedanakāle mañcapīṭhānaṃ aṅgapādacīvarakuṭidaṇḍakasajjanakāle ca kāyaparihārikā hoti.
|
|
|
Ucchuchedananāḷikerāditacchanakāle kucchiparihārikā.
|
|
|
Sūcipi cīvarasibbanakāle kāyaparihārikā hoti.
|
|
|
Pūvaṃ vā phalaṃ vā vijjhitvā khādanakāle kucchiparihārikā.
|
|
|
Kāyabandhanaṃ bandhitvā vicaraṇakāle kāyaparihārikaṃ.
|
|
|
Ucchuādīni bandhitvā gahaṇakāle kucchiparihārikaṃ.
|
|
|
Parissāvanaṃ tena udakaṃ parissāvetvā nhānakāle, senāsanaparibhaṇḍakaraṇakāle ca kāyaparihārikaṃ.
|
|
|
Pānīyaṃ parissāvanakāle, teneva tilataṇḍulaputhukādīni gahetvā khādanakāle ca kucchiparihāriyaṃ.
|
|
|
Ayaṃ tāva aṭṭhaparikkhārikassa parikkhāramattā.
|
|
|
Navaparikkhārikassa pana seyyaṃ pavisantassa tatraṭṭhakaṃ paccattharaṇaṃ vā kuñcikā vā vaṭṭati.
|
|
|
Dasaparikkhārikassa nisīdanaṃ vā cammakhaṇḍaṃ vā vaṭṭati.
|
|
|
Ekādasaparikkhārikassa pana kattarayaṭṭhi vā telanāḷikā vā vaṭṭati.
|
|
|
Dvādasaparikkhārikassa chattaṃ vā upāhanaṃ vā vaṭṭati.
|
|
|
Etesu ca aṭṭhaparikkhārikova santuṭṭho, itare asantuṭṭhā mahicchā mahābhārāti na vattabbā.
|
|
|
Etepi hi appicchāva santuṭṭhāva subharāva sallahukavuttinova.
|
|
|
Bhagavā pana na yimaṃ suttaṃ tesaṃ vasena kathesi, aṭṭhaparikkhārikassa vasena kathesi.
|
|
|
So hi khuddakavāsiñca sūciñca parissāvane pakkhipitvā pattassa anto ṭhapetvā pattaṃ aṃsakūṭe laggetvā ticīvaraṃ kāyapaṭibaddhaṃ katvā yenicchakaṃ sukhaṃ pakkamati.
|
|
|
Paṭinivattetvā gahetabbaṃ nāmassa na hoti.
|
|
|
Iti imassa bhikkhuno sallahukavuttitaṃ dassento bhagavā – "santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarenā"tiādimāha.
|
|
|
Tattha kāyaparihārikenāti kāyapariharaṇamattakena.
|
|
|
Kucchiparihārikenāti kucchipariharaṇamattakena.
|
|
|
Samādāyeva pakkamatīti aṭṭhaparikkhāramattakaṃ sabbaṃ gahetvāva kāyapaṭibaddhaṃ katvāva gacchati.
|
|
|
"Mama vihāro pariveṇaṃ upaṭṭhāko"ti āsaṅgo vā bandho vā na hoti.
|
|
|
So jiyā mutto saro viya, yūthā apakkanto madahatthī viya ca icchiticchitaṃ senāsanaṃ vanasaṇḍaṃ rukkhamūlaṃ vanapabbhāraṃ paribhuñjanto ekova tiṭṭhati, ekova nisīdati.
|
|
|
Sabbiriyāpathesu ekova adutiyo.
|
|
|
"Cātuddiso appaṭigho ca hoti,
|
|
|
Santussamāno itarītarena;
|
|
|
Parissayānaṃ sahitā achambhī,
|
|
|
Eko care khaggavisāṇakappo"ti. (su. ni. 42);
|
|
|
Evaṃ vaṇṇitaṃ khaggavisāṇakappataṃ āpajjati.
|
|
|
Idāni tamatthaṃ upamāya sādhento – "seyyathāpī"tiādimāha.
|
|
|
Tattha pakkhī sakuṇoti pakkhayutto sakuṇo.
|
|
|
Ḍetīti uppatati.
|
|
|
Ayaṃ panettha saṅkhepattho – sakuṇā nāma "asukasmiṃ padese rukkho paripakkaphalo"ti ñatvā nānādisāhi āgantvā nakhapattatuṇḍādīhi tassa phalāni vijjhantā vidhunantā khādanti.
|
|
|
'Idaṃ ajjatanāya, idaṃ svātanāya bhavissatī'ti tesaṃ na hoti.
|
|
|
Phale pana khīṇe neva rukkhassa ārakkhaṃ ṭhapenti, na tattha pattaṃ vā nakhaṃ vā tuṇḍaṃ vā ṭhapenti.
|
|
|
Atha kho tasmiṃ rukkhe anapekkho hutvā, yo yaṃ disābhāgaṃ icchati, so tena sapattabhārova uppatitvā gacchati.
|
|
|
Evameva ayaṃ bhikkhu nissaṅgo nirapekkho yena kāmaṃ pakkamati.
|
|
|
Tena vuttaṃ "samādāyeva pakkamatī"ti.
|
|